Türkiye’de İnternet ve Sosyal Medya Yavaşlatılması

Türkiye’de ciddi bir olayla karşılaştığımız zaman , belirli sitelerde yavaşlama ve siteye erişememe gibi durumlar ortaya çıkmaya başladı. Kullanıcılar da doğal olarak “Devlet interneti nasıl yavaşlatıyor?” “Facebook, Twitter, Youtube gibi siteler nasıl yavaşlatılıyor?” sorularını sıkça sormaya başladı. Eskiden mahkeme kararıyla yapılan sansür artık boyut değiştirerek “İnternet yavaşlatma” olarak karşımıza çıkıyor. İşlem hukuki açıdan ne kadar doğru bilemiyoruz fakat bizi ilgilendiren kısım işin teknik kısmı. Bugünki eğitim makalemizde bu işlemin nasıl yapıldığını, BTK’nın internete nasıl müdahale ettiğini, servis sağlayıcıların buradaki görevleri gibi konuları anlatmaya çalışacağız.

Bir internet kullanıcısı olarak durumu ele aldığımız zaman, faturasını her ay ödediğim bir hizmet, herhangi bir mahkeme kararı olmadan nasıl engellenir veya durdurulur ? bu sorunun henüz bir cevabı yok malesef.

İnternete yapılan müdahaleler  Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yapılmaktadır. BTK , telekomünikasyon sektörünü düzenleyip denetleyen bir kamu kurumudur. Elektronik haberleşme ve ileşitim sektöründe denetleme, düzenleme, uzlaştırma ve yetkilendirme gibi yetkileri vardır fakat şuan yetkilerinin nereye kadar olduğu konusunda net bir bilgimiz yok. Telekomünikasyon firmalarına ciddi yaptırımlar yapabildiği için, servis sağlayıcıları bu kurumun mahkumu durumdadır.

11 Haziran 2016 tarihinde (Resmi gazete: 29739) yürülüğe giren yasa BTK’nın istediği zaman interneti kesebileceğini söylüyor. “ Kurum; savaş, genel seferberlik ve benzeri durumlarda, kamu güvenliği ve ulusal savunma için gerekli görüldüğü takdirde, sınırlı veya sınırsız bir süreyle işletmecinin işletme faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını askıya alabilir ve doğrudan doğruya şebekeyi işletebilir. Bu durumda geçecek süre, yetkilendirme süresinin sonuna eklenir.” “Erişim sağlayıcı olan veya telefon hizmeti sunan işletmeci, taraflara ilişkin IP adresi, port aralığı, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı, kullanıcı sayısı ve abone kimlik bilgileri ile altyapısı üzerinden gerçekleşen görüşmelere ait trafik bilgilerini iki yıl süreyle; kullanıcı bilgilerini ise ilgili mevzuatta belirtilen zamanaşımı süresi boyunca muhafaza etmekle yükümlüdür. ”

Şimdi işlemin teknik olarak nasıl kontrol edileceğine ve nasıl yapıldığına bakalım.

Mahkeme kararı ile kapatılan siteleri Btk’nın sorgulama ekranından kontrol edebilirsiniz. Site hakkında verilen bir karar varsa, aşağıdaki ekrandan bunu sorgulayabilirsiniz.

http://eekg.btk.gov.tr/

Giriş yapmak istediğiniz site hakkında herhangi bir karar göremiyorsanız, BTK tarafından yukarıdaki maddelerdeki yetkiler kullanılarak kapatılmış ve yavaşlatılmıştır. Erişim engeli öncelikle Facebook, Twitter, Youtube gibi sosyal medya platformlarına  Drive, Dropbox gibi bulut depolama servislerine ve Ekşisözlük, Uludağsözlük, İncisözlük gibi sözlük platformlarına gelmektedir. Kısaca insanların bir araya gelebileceği sesli veya yazılı bilgi paylaşım platformları hemen yavaşlatılmaktadır.

Sitelerin yavaşlatılırken sitelere ait bant genişliklerinde kısıtlamalar yapılmaktadır. Bant genişliği, web sitelerinin kapasitesini ifade eden bir terimdir. Başka bir deyişle bir kanal üzerinde taşınabilecek en fazla frekansa sahip sinyal, kanalın band genişliğidir. Servis sağlayıcılar, aracılığıyla yapılan bu işlemle sitelere erişim kolaylıkla yavaşlatılabilir.

Sonuç olarak ülkemizde BTK internet üzerinde tüm işlemleri yapmaya yetkilidir. Bir siteyi kapatabilir, yavaşlatabilir hatta istediği bir sayfaya yönlendirebilir. İnterneti millileştirmek isteyen Türkiye, Rusya, Çin gibi devletler bu konuda her türlü yaptırıma gitmektedir. Artık internet kullanırken kendinize şu soruyu sorabilirsiniz; girmek stediğim sitede miyim yoksa devletin yönlendirdiği bir sitede miyim ? İşte bu sorunun cevabını hiçbir zaman bilemeyeceğiz.

Serkan ÇATALTAŞ